Economische Zaken

Week 46

Roaming buitenland straks inbegrepen, maar abonnement wel duurder?

Vanaf 15 juni 2017 hoeven Europese consumenten niet meer bij te betalen voor het gebruik van hun mobiele telefoon in het buitenland (roaming). Dit principe van "roam like at home" is vastgelegd in een vorig jaar aangenomen EU-verordening. Wel moeten consumenten zich daarbij houden aan principes van "fair use". Ze mogen bijvoorbeeld niet een goedkoop abonnement nemen in een lidstaat waar ze zelf niet wonen of regelmatig verblijven. Dat is vastgelegd in een uitvoeringsverordening die de Europese Commissie op 15 december 2016 definitief wil vaststellen, maar waar de lidstaten op dit moment nog opmerkingen over kunnen maken.

Tegelijk wordt op EU-niveau onderhandeld over EU-wetgeving voor wholesale roamingprijzen. Hierin worden maxima vastgelegd voor de bedragen die telecomaanbieders elkaar mogen rekenen als klanten op reis met "roam like at home" gebruik maken van het netwerk van een buitenlandse aanbieder. Die bedragen zijn voor telecomaanbieders kosten die zij op een of andere manier weer verwerken in hun abonnementstarieven. Zijn deze bedragen te laag, dan komen de kosten van "roam like at home" onevenredig terecht bij consumenten in landen waar veel buitenlandse bezoekers komen. Zijn de bedragen te hoog, dan zijn het juist de consumenten in de herkomstlanden van deze bezoekers die onevenredig betalen. De onderhandelingen over deze wholesale-verordening gaan dan ook over het vinden van het juiste evenwicht, en over het creëren van een mogelijkheid voor nationale toezichthouders om tijdelijk toe te staan dat aanbieders met veel bezoekers een hoger wholesale-tarief doorberekenen. Het Europees Parlement wil in deze discussie de laagste maximumtarieven vaststellen. De Raad heeft onlangs zijn voorlopige onderhandelingsinzet vastgesteld op een veel hoger tarief, vooral onder druk van EU-lidstaten met lage abonnementstarieven (met name in het oosten), veel bezoekers (vooral in het zuiden) en staatsmonopolies (idem). De Europese Commissie zit tussen deze twee uitersten in.

Op 16 november komen ambtenaren van de Europese Commissie en het ministerie van Economische Zaken deze voorstellen toelichten tijdens een (niet openbare) technische briefing.

Week 47

Nieuwe EU regels voor online verkoop

Het online kopen en verkopen van goederen en diensten in andere EU-landen moet binnenkort makkelijker worden. De Europese Commissie wil dat onder meer bereiken met nieuwe EU-wetgeving die geo-blocking, het weren van klanten uit bepaalde EU-landen, verbiedt. De Europese ministers van Economische Zaken hebben bijna overeenstemming bereikt over het gezamenlijke standpunt waarmee ze straks de onderhandelingen met het Europees Parlement in gaan. Hoewel klanten daardoor gemakkelijker in de hele EU bestellingen moeten kunnen doen, zullen verkopers aan de andere kant niet gedwongen worden om voor buitenlandse klanten allerlei extra inspanningen te leveren. Zo hoeven Nederlandse verkopers die gebruik maken van iDeal bijvoorbeeld straks niet te zorgen voor betalingsmogelijkheden die in andere EU-landen gebruikelijker zijn.

Het toepassingsgebied van de nieuwe regels is nog wel beperkt. Zo zijn transport, sociale en audiovisuele diensten uitgezonderd, en valt ook het auteursrecht expliciet niet onder de nieuwe regels. Dat betekent dat er met deze EU-verordening nog niet meteen iets verandert voor digitale content in de vorm van films, series en muziek. Om het auteursrecht aan te passen aan de digitale eeuw is in september door de Europese Commissie wel een pakket andere voorstellen ingediend, maar de inhoudelijke behandeling daarvan moet nog grotendeels beginnen.

Tijdens hun bijeenkomst in de Raad voor Concurrentievermogen spreken de ministers verder onder meer over de werking van de interne markt, de toekomst van het Europese eenheidsoctrooi, Europees ruimtevaartbeleid en kwekersrecht.

Week 48

Energie-Unie krijgt vorm

De Energie-Unie, het vergaand integreren van het energiebeleid binnen de Europese Unie, begint vorm te krijgen. Over veel wetgeving die eerder dit jaar is ingediend is de afgelopen maanden flink onderhandeld tussen de lidstaten binnen de Raad, en tussen de Raad en het Europees Parlement. De Energieraad van 5 december 2016 wordt in belangrijke mate bepalend voor wat er de komende jaren door de schoorsteen komt.

Zo wordt er gesproken over de leveringszekerheid van aardgas en de manier waarop lidstaten elkaar zullen bijstaan als de gasvoorziening ergens in de Unie in gevaar komt. Verder zullen de minister knopen doorhakken over de mate waarin energie-overeenkomsten met derde landen inzichtelijk moeten worden gemaakt, zodat controleerbaar is dat ze voldoen aan het Unierecht. Ook een wetsvoorstel over energie-efficiëntielabels op producten is in een belangrijke onderhandelingsfase beland.

Enkele dagen voor de Energieraad presenteert de Europese Commissie ook nog nieuwe voorstellen in het kader van de Energie-Unie. Hierbij zit naar verwachting een wetsvoorstel over de energie-efficiëntie van gebouwen, en een voorstel over de governance van de Energie-Unie aan de hand van nationale energieplannen die in Brussel zullen worden beoordeeld.

Sneller internet op Europese verlanglijst

De Europese Commissie wil dat iedereen in de EU toegang heeft tot snel internet, om zo de Europese economie en handel een duw in de rug te geven. Afgelopen najaar deed ze daarom een aantal voorstellen op het gebied van de Digitale Interne Markt, waarover de Europese ministers van Economische Zaken op 2 december een beleidsdebat zullen voeren. Belangrijke besluitvorming ligt verder voor over de wholesale roamingmarkt in de EU. Een akkoord hierover is noodzakelijk voor een soepele invoering van gratis (zonder bijbetaling) roamen in de hele EU, wat vanaf 15 juni 2017 realiteit moet zijn.

Actueel gezien de tijd van het jaar is verder de voortgangsrapportage van het Slowaakse Raadsvoorzitterschap over het Europese wetsvoorstel over grensoverschrijdende pakketbezorgdiensten. Deze is groot belang om e-commerce binnen de EU betaalbaarder en efficiënter te maken.

Nationale belangen Energie-Unie op tafel

De totstandkoming van de Europese Energie-Unie (zie ook Energie-Unie krijgt vorm) betekent dat veel nationaal energiebeleid voortaan onderling wordt afgestemd. Het is daarom niet verwonderlijk dat de Energie-Unie door het Slowaakse parlement opnieuw is geagendeerd voor een interparlementaire conferentie (IPC). Slowakije is op dit moment EU-voorzitter. De beide Kamers der Staten-Generaal organiseerden tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap een IPC over hetzelfde onderwerp. Sprekers zijn onder meer verantwoordelijk EU-commissaris Šefčovič, de rapporteur van het Europees Parlement over leveringszekerheid van aardgas, Jerzy Buzek, en de Slowaakse minister van Economische Zaken.

Namens de commissie Economische Zaken zal de conferentie worden bijgewoond door co-rapporteur Energie-Unie Stientje van Veldhoven (D66) en door Agnes Mulder (CDA).

Week 49

Visquota, de boer in de keten en landbouw en klimaat

De commissie van Economische Zaken spreekt op 7 december met staatssecretaris Van Dam over de Nederlandse inzet op de Landbouw- en Visserijraad van 12 en 13 december a.s.

Tijdens de Raad spreken de landbouw- en visserijministers over de visquota voor 2017. De quota of vangstmogelijkheden bepalen voor elke EU-lidstaat hoeveel vis deze van welke soort mag vangen. De Raad van Ministers kan deze quota zelfstandig vaststellen. Het Europees Parlement is hierbij niet betrokken.

De positie van de boer in de voedselketen komt ook aan de orde tijdens de Raad. Moeten er bijvoorbeeld Europese regels komen om de boer te beschermen tegen oneerlijke handelspraktijken? Hoe krijgt de boer een goede prijs voor zijn product? Het Slowaakse EU-voorzitterschap wil de ministers hierover in raadsconclusies een standpunt laten innemen.

Daarnaast spreken de ministers over landbouw en klimaatverandering. Dit naar aanleiding van het klimaatpakket dat de Europese Commissie op 20 juli 2016 presenteerde. De voorstellen uit dit pakket hebben ook gevolgen voor de landbouwsector.

Tot slot komen nog de biologische landbouw, kwekersrecht en plantgezondheid aan de orde.

Week 3

EU-ministers buigen zich over toekomst Europees Landbouwbeleid

De eerste landbouw- en visserijraad onder Voorzitterschap van Malta staat in het teken van de toekomst van de Europese landbouwsector. Naast een studie over de gevolgen van toekomstige handelsverdragen voor Europese boeren, staat ook een verslag over het zuivelpakket op de agenda. Dit pakket was bedoeld om de zuivelsector te helpen de overstap naar afschaffing van de melkquota te maken. De vraag is nu of het pakket dat in 2020 afloopt, ook daarna moet worden voortgezet. De landbouw- en visserijwoordvoerders bespreken de inzet van de Nederlandse regering met staatssecretaris Van Dam op woensdag 18 januari. Daarbij zal naast de agenda van de Raad, ook gesproken worden over de kabinetsappreciatie van het rapport van de zogenaamde Agricultural Markets Task Force, die onder leiding van de heer Veerman in opdracht van de Europese Commissie heeft onderzocht hoe de positie van boeren in de keten kan worden verbeterd. Ook staat de meest recente voortgangsrapportage over de implementatie van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid op de agenda, met als belangrijkste punt de stand van zaken rond de invoering van de aanlandplicht.

Week 7

Slimmer aanbesteden en consumenten online beter beschermen

Publieke aanbestedingen kunnen in veel EU-lidstaten een stuk efficiënter worden door procedures digitaal en inzichtelijker te maken. Ook kan de informatievoorziening beter en kunnen trainingen voor ambtenaren en het mkb verdere verbetering geven. Dat schrijft een werkgroep die in opdracht van de Europese ministers van Economische Zaken best practices in de lidstaten heeft onderzocht. Het initiatief voor een reeks van deze thematische onderzoeken komt van de Raad Concurrentievermogen. Die vroeg zich in februari 2016 onder Nederlands voorzitterschap af hoe lidstaten de Europese aanbevelingen over economisch beleid beter konden uitvoeren. Tijdens de Raad Concurrentievermogen van 20 februari houden de ministers een thematisch debat over dit deelonderwerp.

Consumentenbescherming op online markten is een ander onderwerp waar de ministers zich over buigen. De Raad zal een onderhandelingsstandpunt aannemen over de bevoegdheden die nationale consumentenautoriteiten minimaal nodig hebben om effectief te kunnen optreden op de digitale markt. Het oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie ging in Nederlandse ogen te ver. Zo zou de ACM dan de bevoegdheid moeten krijgen om consumenten een schadevergoeding toe te wijzen als een online aanbieder over de schreef gaat. In Nederland is dat geen zaak voor de ACM, maar voor de rechter. De rest van de Raad is het met Nederland eens dat consumentenautoriteiten die bevoegdheid niet per se hoeven te hebben. Ook de bevoegdheid om boetes op te leggen aan overtreders, wat de ACM in Nederland wel mag, is geen noodzakelijkheid. Het Europees Parlement stemt in maart over zijn standpunt over dit EU-voorstel. Daarna gaan het Europees Parlement en de Raad met elkaar in onderhandeling over een compromis.

Week 8

Commissie vraagt input voor toekomstig landbouwbeleid

Hoe moet het toekomstige Europese Landbouwbeleid eruit zien? De Europese Commissie heeft een aantal mogelijke scenario's uitgedacht en nodigt iedereen uit om via een online consultatie hierover mee te denken. De reactietermijn loopt tot begin mei, maar de Commissie heeft nu al zo'n 10.000 reacties ontvangen. Een eerste debat over de mogelijke opties staat op de agenda van de Landbouwraad op 6 maart, waar de landbouwwoordvoerders op woensdag 22 februari over debateren met de staatssecretaris voor Economsiche Zaken.  Mogelijk komt ook de nieuwe compromistekst van het Maltees Voorzitterschap aan de orde inzake biologische landbouw. De onderhandelingen zitten al enige tijd vast, met name vanwege de vraag of biologische producten residuen van pesticiden mogen bevatten. De Nederlandse regering vindt dat biologische boeren niet mogen worden gestraft voor het gebruik van pesticiden van anderen, die door verwaaiing op hun producten terecht komen. De Maltezen hebben voorgesteld om de oorspronkelijke 'zero-tolerance' bepaling hierover te schrappen.

Week 13

Eerste debat nieuwe Kamer over landbouwbeleid

Op 29 maart gaan de nieuwe woordvoerders landbouw en visserij in debat met demissionair staatssecretaris Van Dam over diens inzet bij de Landbouw- en Visserijraad van 3 en 4 april in Luxemburg. Op de agenda van de Raad staan vooralsnog twee onderwerpen. Ten eerste een debat over het zogenaamde omnibusvoorstel. Hiermee wil de Europese Commissie het financieel reglement, waarin de regels voor onder andere de uitvoering van en controle op subsidieprogramma's is vastgelegd, vereenvoudigen. Hoewel dit voorstel behandeld wordt in de ECOFIN-raad, heeft de wijziging ook gevolgen voor de manier waarop landbouwsubsidies in het kader van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) worden beheerd. Daarnaast staat een debat op de agenda over de Ecologische Focusgebieden: in het huidige GLB moeten boeren minstens vijf procent van hun landbouwgrond reserveren als ecologisch focusgebied om in aanmerking te komen voor subsidie. De Europese ministers van Landbouw buigen zich over de vraag of deze regels moeten worden vereenvoudigd.

Week 14

Europese stimulansen voor startups

Tijdens een informele bijeenkomst op Malta spreken de Europese ministers van Economische Zaken over startups en scaleups. Deze categorie mkb-bedrijven ervaart specifieke problemen omdat banken liever investeren in gevestigde, grote bedrijven, en omdat het voor hen relatief veel moeite kost om bij grensoverschrijdende activiteiten rekening te houden met de verschillende btw- en andere regels tussen de lidstaten.

Eind 2016 heeft de Europese Commissie daarom een Starters- en Opschalingsinitiatief gepubliceerd. Hierin staat een overzicht van de verschillende maatregelen waaraan zij werkt om deze problemen op te lossen. Het gaat onder meer om belastingvereenvoudiging (behandeld in de commissie Financiën) en herziening van de Europese Blue Card voor de toelating van kennismigranten (behandeld in de commissie VenJ). De Europese Commissie wil door herschikking van bestaande fondsen € 400 miljoen steken in een durfkapitaalfonds dat in deze bedrijven gaat investeren. Projecten krijgen maximaal een kwart van hun financiering uit dit fonds, de overige driekwart moet steeds komen  van cofinanciering door private partijen.

Deze informele Raad van de ministers die zich bezighouden met concurrentievermogen vindt plaats op 6 april.

Week 19

Veel vis op Maltese Landbouw- en visserijraad

Op dinsdagavond 9 mei spreken de landbouw- en visserijwoordvoerders met de staatssecretaris van Economische Zaken over diens inzet bij de Landbouw- en visserijraad van 11 mei. Tijdens de raad zal onder andere worden gesproken over een nieuwe verordening inzake technische visserijmaatregelen. De staatssecretaris spreekt in de geannoteerde agenda zijn teleurstelling uit over het voorliggende besluit om de toelating van pulstechniek over te laten aan de regio, in plaats van dit op Europees niveau te regelen. Pulskor een duurzamere methode dan de gangbare boomkortechniek. Hoewel de staatsecretaris zich wel kan vinden in de overige maatregelen uit de verordening, is hij voornemens zich te onthouden van stemming. Verder wil Voorzitter Malta maatregelen bespreken om de ernstige overbevissing op de Middellandse Zee tegen te gaan. Tijdens het algemeen overleg zal waarschijnlijk ook de toekomst van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) aan de orde komen. Een consultatie hierover van de Europese Commissie heeft ruim 300.000 reacties opgeleverd, die zullen worden verwerkt in wetgevende voorstellen die begin volgend jaar verwacht worden.

Week 20

Uitdagingen van klimaatverandering

De Europese ministers van landbouw ontmoeten elkaar van 21 tot 23 mei in Malta om te praten over de uitdagingen van klimaatverandering voor de landbouw. Hoewel in Noord-Europa stijgende temperaturen mogelijk een positief effect hebben in de vorm van grotere opbrengsten als gevolg van een langer seizoen, kan het omgekeerde verwacht worden voor de zuidelijke lidstaten. De Landbouwministers zullen met elkaar hun ideeën over dit onderwerp uitwisselen, met speciale aandacht voor innovatie op dit punt. De landbouwwoordvoerders kunnen tot maandagmiddag 15 mei vragen stellen aan de staatssecretaris van Economische Zaken over zijn inzet bij deze informele Raad in een schriftelijk overleg.

Week 23

Voorstellen biologische landbouw gestrand

Na meer dan 3 jaar onderhandelen en 17 trilogen (overleggen tussen Raad, Commissie en Parlement), lijken de voorstellen inzake de bevordering van biologische landbouw gestrand. De lidstaten zijn het niet eens geworden over een compromistekst van het Maltees Voorzitterschap, bedoeld als uiterste poging om tegmoet te komen aan de wensen van het Europees Parlement. De stand van zaken zal worden besproken op de Landbouw- en Visserijraad van 12 en 13 juni. Ongetwijfeld zal ook de resolutie van het Europees Parlement aan de orde komen, waarmee zij een voorstel tot versimpeling van de vergroeningsmaatregelen heeft verworpen. Het verbod op gewasbeschermingsmiddelen in de zogenaamde ecologische aandachtsgebieden, is hiermee van de baan. De Tweede Kamer heeft eerder al een motie aangenomen waarin zij zich ook tegen dit verbod verzette. In de Tweede Kamer bespreken de landbouwwoordvoerders de inzet van de regering met de staatssecretaris van EZ op woensdag 7 juni.

Week 28

Na drie jaar akkoord biologische landbouw

De Europese Commissie, het Parlement en de lidstaten hebben drie jaar na publicatie van de voorstellen een akkoord bereikt over biologische landbouw. De voorstellen stuitten aanvankelijk op veel weerstand, met name van de biologische sector, omdat deze volgens hen het moeilijker maakten om aan de Europese eisen te voldoen, terwijl de voorstellen bedoeld waren om biologsche productie te stimuleren. Ook de Tweede Kamer is gedurende het proces kritisch geweest en kan aanstaande maandag 10 juli in een schriftelijk overleg vragen stellen over de bereikte resultaten aan de staatssecretaris van Economische Zaken.

Op de agenda van de Landbouw- en Visserijraad van 17 en 18 juli, ter voorbereiding waarvan het SO dient, staat verder de jaarlijkse stand van zaken van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid. Op basis hiervan doet de Commissie in het najaar voorstellen voor de zogenaamde vangstmogelijkheden voor verschillende vissoorten in 2018. Ook zal de Europese Commissie verslag doen van de uitkomsten van de openbare consultatie over de toekomst van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), waarop ruim 320.000 reacties zijn binnengekomen. De staatssecretaris heeft een uitgebreide brief naar de Kamer gestuurd met zijn inzet voor het GLB na 2020, waarover de woordvoerders hun eerste vragen kunnen stellen in het SO. In het najaar zal hier nog uitgebreider met het kabinet over gesproken worden.

"e-Stonia" wil vrij verkeer van data in de EU

De EU kent al vrij verkeer van personen en goederen, maar Estland wil daar graag "vrij verkeer van data" aan toevoegen. Op 17 juli organiseert het een informele Raad Concurrentievermogen en Telecom die geheel over dit onderwerp zal gaan. Estland heeft op 1 juli het halfjaarlijks roulerende EU-voorzitterschap overgenomen van Malta. Estland, "e-Stonia", staat bekend om zijn vooraanstaande positie op het gebied van ICT. De regering van het land maakte al in de jaren negentig, kort na de onafhankelijkheid van de Sovjet-Unie, de strategische keuze om hier sterk op in te zetten.

Estland ziet vrij verkeer van data over de landsgrenzen heen als een belangrijke voorwaarde voor het functioneren van de digitale interne markt, een van de belangrijkste prioriteiten van de Commissie Juncker. Locatie-afhankelijke belemmeringen voor dataverkeer worden weggenomen. Het land wil onder meer duidelijkheid creëren over data ownership en afspraken maken over veilige uitwisseling en opslag van data. Daarnaast wil het inzetten op het ontwikkelen van de handel in goederen en diensten via internet, het verbeteren van digitale publieke dienstverlenening over de grenzen heen.

Toekomst Europese onderzoeksfinanciering

De toekomstige financiering van Europees onderzoek en innovatie staat centraal tijdens de informele Raad voor Concurrentievermogen, die op 24-25 juli in Tallinn, Estland, plaats zal vinden. Ook zal tijdens deze Raad gesproken worden over de tussenevaluatie van Horizon 2020, het Europese financieringsprogramma voor onderzoek en innovatie. Het Estse voorzitterschap wil onder andere spreken over de brede impact en maatschappelijke waarde van Europees onderzoek. Ook streeft het Estse EU-voorzitterschap er naar om bij te dragen aan het creëren van een eenvoudiger en meer coherent financieringsprogramma. In de Tweede Kamer zal dit worden voorbereid door een schriftelijk overleg op 17 juli 2017.