Justitie & Veiligheid

Week 8

Kamer bespreekt Europese en Nederlandse aanpak nepnieuws

De Europese Unie en het kabinet waarschuwden vorig jaar voor de verspreiding van valse informatie door buitenlandse mogendheden. Volgens Andrus Ansip, Eurocommissaris voor digitalisering, verspreidt vooral Rusland foutieve nieuwsberichten. Dit gaat vooral online en via social media en gebeurt vaak rondom verkiezingen. De Europese Commissie presenteerde op verzoek van de lidstaten in december 2018 een Europese aanpak van nepnieuws. De commissie Binnenlandse Zaken gaat op donderdag 21 februari over deze plannen in debat met minister Ollongren. Ook de nationale aanpak van desinformatie zal dan worden besproken. Op woensdag 20 februari vindt er een rondetafelgesprek plaats met deskundigen en vertegenwoordigers van tech-bedrijven plaats over hun visie op het Europese beleid tegen desinformatie.

Kamer: EU greep vorig jaar verkeerd in

Veel fracties vonden dat de EU vorig jaar te ver ging in de bestrijding van desinformatie. In 2018 werden verschillende Nederlandse nieuwssites door de EU beschuldigd van het verspreiden van nepnieuws. De Tweede Kamer nam daarop een motie aan waarin werd opgeroepen de EU-afdeling die zich bezig houdt met nepnieuws, op te heffen. Dat heeft de Europese Commissie niet gedaan. Wel kondigde de EU aan voortaan anders te werk te gaan en niet meer individuele nieuwssites aan te zullen merken als verspreiders van nepnieuws. Ook huurt de EU meer deskundigen in, om zorgvuldiger onderzoek te doen naar desinformatie. Het kabinet heeft al laten weten positief te zijn over deze wijzigingen, die in december bekend zijn gemaakt. De Tweede Kamer moet zijn nieuwe standpunt nog bepalen.

Week 10

J&V-woordvoerders bespreken migratie naar Europa

Op 6 maart is er een periodiek algemeen overleg over de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken met staatssecretaris Harbers. In Brussel zal gesproken worden over samenwerking met Noord-Afrikaanse landen, hervorming van het Europees asielstelsel en ontscheping van bootvluchtelingen in Europa. De migratiewoordvoerders zullen de staatssecretaris bevragen over de Nederlandse inzet.

In het algemene deel van de JBZ-raad zal onder meer over de verordening en richtlijn toegang tot elektronisch bewijs (“e-evidence”) gesproken worden, over een Commissiemandaat om met de VS te onderhandelen over grensoverschrijdende toegang tot elektronisch bewijs en over de stand van zaken betreffende de oprichting van het Europees Openbaar Ministerie waarvoor binnenkort de hoofdaanklager aangewezen zal worden.

Week 16

Inbreng PIF-richtlijn

Deze week kunnen woordvoerders van de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid inbreng leveren voor het verslag betreffende het wetsvoorstel dat strekt tot implementatie van richtlijn (EU) 2017/1371 (‘PIF-richtlijn’).

De richtlijn ziet op maatregelen voor de strafrechtelijke bestrijding van fraude waardoor de financiële belangen van de Europese Unie worden geschaad en bouwt voort op het PIF-verdrag uit 1995 en de daarbij behorende protocollen.

Week 23

JBZ-Raad Luxemburg op 6 en 7 juni 2019

De Raad Justitie en Binnenlandse Zaken kent een relatief volle agenda. Ministers zullen onder meer spreken over mandaten voor de Europese Commissie om met de Verenigde Staten en in het kader Raad van Europa namens de EU te onderhandelen over  grensoverschrijdende toegang tot elektronisch bewijsmateriaal (“e-evidence”).

Verder staan beleidsdebatten geagendeerd over toekomstig Europees beleid op het vlak van rechtshandhaving, over wederzijdse erkenning en over de toekomst van het materieel strafrecht. Ook liggen Raadsconclusies over het onderwerp dataretentie voor. Andere onderwerpen voor het algemeen overleg met de minister zijn Kamerbrieven over de mogelijkheid van invoering van een peerreviewmechanisme rechtsstatelijkheid en over een terugblik op resultaten in 2018 op JBZ-terrein binnen de EU.

Hoe verder met Europees migratiebeleid?

Met een nieuw Europees Parlement en Europese Commissie in het verschiet, denken de lidstaten na over de strategische richting van de EU in de komende vijf jaar. Tijdens de aankomende Raad Justitie en Binnenlandse Zaken zullen migratieministers met elkaar spreken over de lange-termijn doelstellingen van het Europees migratiebeleid. Voorafgaand aan deze top voert de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid schriftelijk overleg met minister Grapperhaus. Het kabinet heeft in mei 2019 een paper gepubliceerd en aan de Kamer gezonden met daarin de hoofdlijnen van de Nederlandse inzet op EU-migratieterrein. Het kabinet legt de nadruk op grensbeheer, lastenverdeling, opvang in de regio, bestrijding van grondoorzaken en terugkeerbeleid.

Week 28

Schriftelijk Overleg Informele JBZ-Raad

Tijdens de informele Raad in Helsinki zullen de ministers zich dit keer kunnen uitspreken over brede onderwerpen als de toekomst van het EU-migratiebeleid en de toekomst van het interne veiligheidsbeleid. Voor wat betreft het eerstgenoemde onderwerp zal het debat zich naar verwachting concentreren op de ontscheping van geredde migranten, de onderhandelingen over het gemeenschappelijk Europees asielstelsel (GEAS), grensbewaking en terugkeer. Voor wat betreft de justitieonderwerpen zal tijdens de Raad onder meer gesproken worden over hybride bedreigingen, waarmee doorgaans gedoeld wordt op combinaties van conventionele en niet-conventionele methodes (diplomatiek, militair, economisch, technologisch) die staten of niet-overheidsactoren gecoördineerd kunnen inzetten om andere staten onder druk te zetten zonder dat formeel sprake is van een staat van oorlog. Ook staat het onderwerp rechtsstatelijkheid op de agenda.

Week 40

EU-ministers bespreken nieuwe migratieakkoorden

De migratiewoordvoerders leveren op dinsdag 1 oktober hun schriftelijke inbreng over de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken (JBZ-Raad) van 7 en 8 oktober 2019. Tijdens die Raad zullen de lidstaten spreken over een mogelijk akkoord over de opvang van door NGO-schepen geredde migranten. Dit akkoord is geschreven door Frankrijk, Duitsland, Italië en Malta en voorziet in een vaste verdeelsleutel voor lidstaten die meedoen. Deelname is voor lidstaten op vrijwillige basis. Het is nog onduidelijk of en hoeveel andere lidstaten zich zullen aansluiten bij dit akkoord. Verder zal tijdens de Raad opnieuw worden gesproken over de prioriteiten in de hervorming van het Europees migratiebeleid.

Op 3 oktober volgt het algemeen overleg over de algemene justitieonderwerpen tijdens de JBZ-Raad. Tijdens de Raad zullen ministers onder meer debatteren over de implementatie van het interoperabiliteitskader, over contra-terrorisme en rechts extremisme en over hybride bedreigingen en interne veiligheid. Ook zal worden ingegaan op onderhandelingen over het verstrekken van elektronisch bewijs aan landen buiten de Europese Unie en op de toetreding van de Europese Unie als internationale organisatie tot het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Verder zal aandacht besteed worden aan de stand van zaken betreffende de oprichting van het Europees Openbaar Ministerie.

Week 48

Lidstaten bespreken nieuwe Europese grens- en kustwacht en migratiebeleid

De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid bespreekt de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken (JBZ) voor op donderdag 28 november 2019. In december 2019 treden nieuwe regels over het Europees grensmanagement in werking. Het agentschap Frontex krijgt een versterkte rol en lidstaten moeten hun capaciteitsplanning op het gebied van grensbeheer en terugkeerbeleid voorleggen aan de Europese Commissie. Tijdens de decembervergadering bespreken de Europese migratieministers de betekenis van de nieuwe regels voor hun onderlinge samenwerking.

De Raad zal ook spreken over nieuwe mogelijkheden om het visumbeleid in te zetten als hefboom om samenwerking op het gebied van terugkeer te bevorderen. De nieuwe visumcode, die in februari 2020 in werking treedt, maakt het mogelijk om sancties in te stellen tegen herkomstlanden die weinig staatsburgers terugnemen vanuit EU-landen. De lidstaten zullen overleggen hoe zij gebruik willen gaan maken van dit pressiemiddel en welke andere vormen van sancties kunnen worden ingezet.

Tijdens de JBZ-Raad zal ook weer een algemene discussie worden gevoerd over de toekomst van het asiel- en migratiebeleid van Europa. De uitkomsten hiervan zullen door de nieuwe Europese Commissie gebruikt worden voor het opstellen van een migratiepact, te verschijnen in 2020.

De Raad JBZ spreekt voor wat betreft de justitieonderwerpen onder meer over de digitalisering van justitiële samenwerking. Ook het onderwerp milieucriminaliteit staat op de agenda. Verder zullen ministers conclusies aannemen over slachtofferrechten, alternatieven voor detentie en over civielrechtelijke samenwerking op EU-niveau de komende vijf jaar.