Justitie & Veiligheid

Week 44

Gesprek met LIBE-leden Europees Parlement

Op woensdag 31 oktober vindt een gesprek plaats tussen leden van de commissie Justitie en Veiligheid en Nederlandse leden van de commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken (LIBE) van het Europees Parlement. Het betreft een informeel gesprek over lopende EU-dossiers, werkmethoden en Europese actualiteiten ook gezien de naderende Europese verkiezingen komend jaar mei.

Briefing over EU-voorstellen Veiligheidsunie

Op woensdag 31 oktober vindt een technische briefing plaats over twee EU-voorstellen die Commissievoorzitter Juncker medio september lanceerde tijdens zijn “State-of-the-Union”. De voorstellen passen in het streven om te komen tot een EU-veiligheidsunie. Eén voorstel zet in op een snelle verwijdering van terroristische content van websites. Het streven is dergelijke content binnen een uur offline te krijgen. Hier werd al op vrijwillige basis aan gewerkt maar nu wordt het een verplichting voor alle webproviders. Het tweede voorstel betreft de oprichting van een cybersecurity-kenniscentrum en nationale coördinatiecentra. Achterliggend doel is de opbouw van een eigen kennispositie en concurrerende cybersecurity-industrie in de EU . De Europese Unie is nu nog vrijwel geheel afhankelijk van technologie van bedrijven van buiten de EU en dreigt daarmee de aansluiting bij de sterk groeiende markt voor cybersecurity te missen.

Op beide voorstellen rust een behandelvoorbehoud waarover op  donderdag 1 november  een algemeen overleg  plaatsvindt.

Behandelvoorbehoud migratievoorstellen

De Tweede Kamer heeft een voorbehoud gemaakt bij nieuwe stappen in de integratie van het Europees grens-en migratiemanagement. Op 12 september 2018 presenteerde de Europese Commissie wetgeving waarmee het Europees grens- en kustwachtagentschap Frontex meer bevoegdheden en capaciteit krijgt. Ook wordt de terugkeerrichtlijn herzien en krijgt het EU-asielagentschap meer taken. De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid wil over deze voorstellen spreken met staatssecretaris Harbers, voordat de onderhandelingen beginnen. Volgens de voorstellen van de Europese Commissie komt er een korps van 10.000 grenswachten, dat, naast nationale ambtenaren die worden uitgeleend, voor een deel zal bestaan uit Europese ambtenaren, die een geweldsbevoegdheid krijgen. De EU krijgt zou daarmee voor het eerst een eigen sterke arm krijgen.  

Ook kan op basis van deze wetgeving de Europese Commissie Europese eenzijdig grensbewakers inzetten in een lidstaat die aanhoudend tekortschiet in het grensbeheer.  Bij de herziening van de terugkeerrichtlijn is uitbreiding van de vreemdelingenbewaringsgronden aan de orde. Het asielagentschap, waarover al een voorstel lag, wordt verder uitgebreid. Europese ambtenaren kunnen straks alle fases van een asielprocedure uitvoeren, behalve het nemen van de beslissing zelf: dat blijft een verantwoordelijkheid van de lidstaten. Het kabinet heeft de Kamer inmiddels voorlopige standpunten  gestuurd over deze voorstellen. Op 31 oktober is er een algemeen overleg waarin deze voorstellen worden besproken en afspraken worden gemaakt over de verdere informatievoorziening aan de Kamer gedurende de Europese onderhandelingen.

Commissie J&V maakt kennis met Nederlandse rechter in EHRM

De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid zal op donderdag 1 november 2018 een kennismakingsgesprek voeren met mevrouw Jolien Schukking. Mevrouw Schukking is de Nederlandse rechter in het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM). Het EHRM is de hoogste uitlegger van het EVRM en een orgaan van de Raad van Europa. Deze bijeenkomst is besloten.

Week 48

Inbreng politieke dialoog met de Europese Commissie

De commissie Justitie en Veiligheid heeft op 26 september 2018 besloten een politieke dialoog aan te gaan met de Europese Commissie over het EU-voorstel de bevoegdheid van het nog in oprichting zijnde Europees Openbaar Ministerie (EOM) uit te breiden met de bestrijding van grensoverschrijdend terrorisme. Het mandaat van het EOM is nu beperkt tot het bestrijden van fraude met EU-fondsen.

Het voeren van een politieke dialoog is een formeel instrument van de Tweede Kamer om een tweegesprek aan te gaan met de Europese Commissie. Het kan gebruikt worden om een standpunt te verkondigen maar ook bijvoorbeeld om meer informatie over een voorstel te vragen.

Week 49

Met verkiezingen in zicht, nog geen langdurige oplossing migratie

In december komen de lidstaten op ministers- en daarna op regeringsleidersniveau bijeen om het opnieuw te hebben over migratie. Een groot aantal voorstellen is in de afgelopen jaren gelanceerd, variërend van een Europese grenswacht, tot regels over opvang en procedures bij terugkeer. Over een groot aantal van deze voortellen hebben de lidstaten nog geen akkoord met elkaar gesloten. Ook de onderhandelingen met het Europees Parlement verlopen stroef. Op woensdag 5 december debatteert de commissie J&V met staatssecretaris Harbers over de stand van zaken rondom migratie en over de vraag wat wel wordt gedaan.

Het justitiedeel van de JBZ-Raad staat deze sessie in het teken van besluitvorming over meerdere grote dossiers. Allereerst wordt na twee-en-half jaar gestaag onderhandelen beoogd een akkoord te bereiken op de Verordening Brussel II-bis inzake de wederzijdse erkenning van familierechtelijke beslissingen. Bijzonder aan dit dossier is dat aan Raadszijde sprake is van besluitvorming bij unanimiteit en dat voor de Staten-Generaal instemmingsrecht geldt. Twee andere in het oog springende dossiers die voor een akkoord op de agenda van de Raad staan betreffen een verordening betreffende het grensoverschrijdend  bewaren en overdragen van elektronisch bewijsmateriaal (“e-evidence”) en een verordening ter voorkoming van verspreiding van terroristische online content. Beide dossiers zijn in hoog tempo behandeld aan de zijde van de Raad in de hoop nog tijdens de volgend jaar aflopende zittingsperiode van de Commissie Juncker tot een akkoord met het Europees Parlement en de Europese Commissie te komen.

Week 6

Migratieministers denken na over tijdelijke oplossingen in Boekarest

Op woensdag 6 februari overlegt de commissie Justitie en Veiligheid met de betreffende bewindspersonen over de agenda van de JBZ-Raad op 7 en 8 februari.

Tijdens de aankomende bijeenkomst van migratieministers op 7 en 8 februari 2019 zal Eurocommissaris Dmitri Avramopoulos een tijdelijke regeling presenteren om van de huidige boot-voor-boot benadering af te stappen. Na de verkiezingen wordt dan weer verder gepraat over een permanente regeling.  Sinds het uitbreken van de migratiecrisis in 2015 wordt er in Europa gesproken over een permanente regeling voor de verdeling van vluchtelingen. Hoewel Europese regeringsleiders en EU-voorzitter Donald Tusk al verschillende toppen aan deze problematiek gewijd hebben, is er geen oplossing in zicht. Tot aan de Europese verkiezingen van mei 2019 worden geen doorbraken verwacht..

De justitieministers spreken tijdens de JBZ-Raad over E-evidence. In december werd een mandaat bereikt voor de onderhandelingen met het Europees Parlement, nu moet nog gewerkt worden aan de bijbehorende richtlijn voor de aanwijzing van juridische vertegenwoordigers van webserviceproviders. Ook zal een discussie plaatsvinden over de versterking van samenwerking op het vlak van contraterrorisme aan de hand van een resolutie die een tijdelijke commissie van het Europees Parlement daarover heeft opgesteld. Een ander onderwerp waarover met de minister gesproken zal worden betreft het dossier Interoperabiliteit van JBZ-databanken waarover mogelijk in februari een definitief akkoord tussen Raad en Europees Parlement zal worden bereikt.

Week 8

Kamer bespreekt Europese en Nederlandse aanpak nepnieuws

De Europese Unie en het kabinet waarschuwden vorig jaar voor de verspreiding van valse informatie door buitenlandse mogendheden. Volgens Andrus Ansip, Eurocommissaris voor digitalisering, verspreidt vooral Rusland foutieve nieuwsberichten. Dit gaat vooral online en via social media en gebeurt vaak rondom verkiezingen. De Europese Commissie presenteerde op verzoek van de lidstaten in december 2018 een Europese aanpak van nepnieuws. De commissie Binnenlandse Zaken gaat op donderdag 21 februari over deze plannen in debat met minister Ollongren. Ook de nationale aanpak van desinformatie zal dan worden besproken. Op woensdag 20 februari vindt er een rondetafelgesprek plaats met deskundigen en vertegenwoordigers van tech-bedrijven plaats over hun visie op het Europese beleid tegen desinformatie.

Kamer: EU greep vorig jaar verkeerd in

Veel fracties vonden dat de EU vorig jaar te ver ging in de bestrijding van desinformatie. In 2018 werden verschillende Nederlandse nieuwssites door de EU beschuldigd van het verspreiden van nepnieuws. De Tweede Kamer nam daarop een motie aan waarin werd opgeroepen de EU-afdeling die zich bezig houdt met nepnieuws, op te heffen. Dat heeft de Europese Commissie niet gedaan. Wel kondigde de EU aan voortaan anders te werk te gaan en niet meer individuele nieuwssites aan te zullen merken als verspreiders van nepnieuws. Ook huurt de EU meer deskundigen in, om zorgvuldiger onderzoek te doen naar desinformatie. Het kabinet heeft al laten weten positief te zijn over deze wijzigingen, die in december bekend zijn gemaakt. De Tweede Kamer moet zijn nieuwe standpunt nog bepalen.

Week 10

J&V-woordvoerders bespreken migratie naar Europa

Op 6 maart is er een periodiek algemeen overleg over de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken met staatssecretaris Harbers. In Brussel zal gesproken worden over samenwerking met Noord-Afrikaanse landen, hervorming van het Europees asielstelsel en ontscheping van bootvluchtelingen in Europa. De migratiewoordvoerders zullen de staatssecretaris bevragen over de Nederlandse inzet.

In het algemene deel van de JBZ-raad zal onder meer over de verordening en richtlijn toegang tot elektronisch bewijs (“e-evidence”) gesproken worden, over een Commissiemandaat om met de VS te onderhandelen over grensoverschrijdende toegang tot elektronisch bewijs en over de stand van zaken betreffende de oprichting van het Europees Openbaar Ministerie waarvoor binnenkort de hoofdaanklager aangewezen zal worden.

Week 16

Inbreng PIF-richtlijn

Deze week kunnen woordvoerders van de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid inbreng leveren voor het verslag betreffende het wetsvoorstel dat strekt tot implementatie van richtlijn (EU) 2017/1371 (‘PIF-richtlijn’).

De richtlijn ziet op maatregelen voor de strafrechtelijke bestrijding van fraude waardoor de financiële belangen van de Europese Unie worden geschaad en bouwt voort op het PIF-verdrag uit 1995 en de daarbij behorende protocollen.

Week 23

JBZ-Raad Luxemburg op 6 en 7 juni 2019

De Raad Justitie en Binnenlandse Zaken kent een relatief volle agenda. Ministers zullen onder meer spreken over mandaten voor de Europese Commissie om met de Verenigde Staten en in het kader Raad van Europa namens de EU te onderhandelen over  grensoverschrijdende toegang tot elektronisch bewijsmateriaal (“e-evidence”).

Verder staan beleidsdebatten geagendeerd over toekomstig Europees beleid op het vlak van rechtshandhaving, over wederzijdse erkenning en over de toekomst van het materieel strafrecht. Ook liggen Raadsconclusies over het onderwerp dataretentie voor. Andere onderwerpen voor het algemeen overleg met de minister zijn Kamerbrieven over de mogelijkheid van invoering van een peerreviewmechanisme rechtsstatelijkheid en over een terugblik op resultaten in 2018 op JBZ-terrein binnen de EU.

Hoe verder met Europees migratiebeleid?

Met een nieuw Europees Parlement en Europese Commissie in het verschiet, denken de lidstaten na over de strategische richting van de EU in de komende vijf jaar. Tijdens de aankomende Raad Justitie en Binnenlandse Zaken zullen migratieministers met elkaar spreken over de lange-termijn doelstellingen van het Europees migratiebeleid. Voorafgaand aan deze top voert de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid schriftelijk overleg met minister Grapperhaus. Het kabinet heeft in mei 2019 een paper gepubliceerd en aan de Kamer gezonden met daarin de hoofdlijnen van de Nederlandse inzet op EU-migratieterrein. Het kabinet legt de nadruk op grensbeheer, lastenverdeling, opvang in de regio, bestrijding van grondoorzaken en terugkeerbeleid.

Week 28

Schriftelijk Overleg Informele JBZ-Raad

Tijdens de informele Raad in Helsinki zullen de ministers zich dit keer kunnen uitspreken over brede onderwerpen als de toekomst van het EU-migratiebeleid en de toekomst van het interne veiligheidsbeleid. Voor wat betreft het eerstgenoemde onderwerp zal het debat zich naar verwachting concentreren op de ontscheping van geredde migranten, de onderhandelingen over het gemeenschappelijk Europees asielstelsel (GEAS), grensbewaking en terugkeer. Voor wat betreft de justitieonderwerpen zal tijdens de Raad onder meer gesproken worden over hybride bedreigingen, waarmee doorgaans gedoeld wordt op combinaties van conventionele en niet-conventionele methodes (diplomatiek, militair, economisch, technologisch) die staten of niet-overheidsactoren gecoördineerd kunnen inzetten om andere staten onder druk te zetten zonder dat formeel sprake is van een staat van oorlog. Ook staat het onderwerp rechtsstatelijkheid op de agenda.