Justitie & Veiligheid

Week 10

Justitie- en asielwoordvoerders debatteren over aankomend EU-topoverleg

De commissie Justitie en Veiligheid bespreekt met minister Ferdinand Grapperhaus en staatssecretaris Mark Harbers de JBZ-Raad die op 8 en 9 maart aanstaande in Brussel plaatsvindt. Op de agenda staat onder meer de voortgang met de implementatie van het Europees Openbaar Ministerie. Verder beoogt het Bulgaars Raadsvoorzitterschap een akkoord te bereiken op de Richtlijn bestrijding  fraude en vervalsing in verband met andere betaalmiddelen dan contanten.

Verder zal de Raad debatteren over de Brussel II bis-verordening die betrekking heeft op wederzijdse erkenning van familierechtelijke beslissingen. Ook zal er gesproken worden over een ophanden zijnde Commissievoorstel betreffende e-evidence, gericht op het vereenvoudigen van het verkrijgen van elektronisch bewijsmateriaal dat zich (op servers) bevindt in andere lidstaten en landen buiten de EU. Aan de migratiezijde is er aandacht voor grensbeheer, terugkeerbeleid, samenwerking met derde landen en de hervorming van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel. Op al deze dossiers worden tijdens de aankomende raad geen doorbraken verwacht. De lidstaten zullen ook nog met elkaar van gedachten wisselen over de recente voorstellen over interoperabiliteit van JBZ-informatiesystemen.

Week 21

Albanese ministers spreken over rechtsstaat en justitie

De commissie Justitie en Veiligheid ontvangt op dinsdag 22 mei twee Albanese ministers over een gesprek over justitiële hervormingen, de staat van de rechtsstaat en de bestrijding van georganiseerde misdaad en corruptie in Albanië. Minister van Binnenlandse Zaken Gjonaj en minister van Justitie Xhafaj zullen de commissie informeren over de vorderingen op dit terrein. 

Hun bezoek hangt samen met de aanbeveling van de Europese Commissie om EU-toetredingsonderhandelingen te openen. De (Europese) Raad zal hier eind juni een besluit over nemen. Nederland toont zich kritisch over de staat van dienst van Albanië op dit vlak. In het meireces bracht een delegatie van de commissie Europese Zaken een bezoek aan Albanië om zich te informeren over de stand van zaken. Op 21 juni is het algemeen overleg EU-uitbreiding gepland waarin de aanbeveling van de Europese Commissie met de minister van Buitenlandse Zaken zal worden besproken. 

Week 22

Overleg over agenda JBZ-Raad

Het algemeen overleg op 31 mei betreffende de justitieonderwerpen op de agenda van de JBZ Raad van 4-5 juni zal onder meer ingaan op het zeer recent verschenen wetgevend voorstel voor het vasthouden en verkrijgen van binnen of buiten de EU opgeslagen elektronische gegevens die kunnen dienen als bewijsmateriaal (“e-evidence”). Ook staan de laatste ontwikkelingen rond de oprichting van het Europees Openbaar Ministerie (“EOM”) op de agenda. Het EOM zal zich richten op de aanpak van fraude met EU-gelden. Een richtlijn die beoogt het voor bedrijven met financiële problemen eenvoudiger te maken hun schulden te herstructureren om daarmee een faillissement te voorkomen staat op de Raadsagenda voor een akkoord op enkele belangrijke deelonderwerpen.

Op het migratiedeel van de Raad zal worden gesproken over de moeizame onderhandelingen over het nieuwe asielstelsel. Zowel de discussies over solidariteit tussen de lidstaten en de verantwoordelijkheden van lidstaten van eerste asielaanvraag zitten vast in de lagere diplomatieke gremia. Verder zal er gesproken worden over het nieuwe Europees visumbeleid en tijdelijke controles binnen de Schengenzone.

Week 27

Overleg met staatssecretaris Harbers in teken van EU-top

Tijdens de laatste top van Europese regeringsleiders zijn nieuwe afspraken gemaakt over de aanpak van migratie. De migratiewoordvoerders spreken op woensdag 4 juli in voorbereiding op de informele JBZ-Raad van 12 en 13 juli over de uitwerking van deze afspraken. Er zullen in Europa nieuwe gesloten opvangcentra worden opgericht om vandaaruit snelle beoordelingen van asielaanvragen uit te voeren. Er wordt ook gekeken of zulke centra zijn op te richten in Noord-Afrika. De komende periode gaat de Europese Commissie concrete voorstellen ontwikkelen. De Kamer bekijkt wat daarbij de Nederlandse inzet moet zijn.

De algemene justitieonderwerpen zullen worden behandeld middels een schriftelijk overleg. Een belangrijk onderwerp op de agenda is het recente voorstel voor een Europees bevel tot bewaring en overlegging van elektronisch bewijs in strafzaken (“e-evidence”). Een vraag is of enkel opgeslagen data of ook het onderscheppen van «real time» of zelfs ook in de toekomst te verwachten dataverkeer onder de richtlijn moet vallen. Ook de richtlijn auteursrechten in de digitale eengemaakte markt wordt besproken met de minister. Het ziet ernaar uit dat Raad, Europees Parlement en Europese Commissie hierover snel de afrondende onderhandelingen (“trilogen”) zullen inzetten waarmee een akkoord tijdens deze zittingstermijn die medio volgend jaar eindigt wellicht nog mogelijk is.

Week 41

Algemeen overleg formele JBZ-Raad

De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid spreekt op 10 oktober 2018 met de bewindslieden van Justitie en Veiligheid over de formele JBZ-Raad op 11-12 oktober in Luxemburg. Eén deel van het algemeen overleg gaat over asiel en migratie, het andere deel gaat over algemene justitie-en veiligheid-onderwerpen. De vernieuwing van het Europees migratiebeleid blijft ingewikkeld. Zowel op het interne als externe dossier worden met moeite stappen gezet.

De Europese Raad besloot op 28 en 29 juni 2018 dat bootvluchtelingen ook naar Noord-Afrikaanse landen kunnen worden gebracht na hun redding. Afgelopen zomer is gezocht naar partnerlanden voor dit plan, maar vooralsnog is er geen progressie. Ook op het interne vlak, met name de discussie over evenredige spreiding van asielzoekers over de EU en andere vormen van solidariteit, is nog geen oplossing in zicht. Oost- Zuid en West-Europa hebben heel verschillende ideeën over hoe het Europees asielstelsel moet gaan functioneren. In september 2018 stelde de Europese Commissie wel voor om de Europese grens- en kustbewaking verder te integreren, onder meer met een Frontex-corps van 10.000 man personeel. Ook wordt de terugkeerrichtlijn herzien, met een uitbreiding van de detentiegronden en verkorting van de termijnen voor vrijwillig vertrek.

Het deel van het algemeen overleg  over de algemene justitie-en veiligheid-onderwerpen gaat onder meer over de richtlijn herstructurering en tweede kans waarop het Oostenrijks EU-voorzitterschap hoopt een akkoord aan Raadszijde vast te stellen, en over “e-evidence” dat geagendeerd staat voor een beleidsdebat. Ook zal er een update gegeven worden van de voorbereidingen van de feitelijke start van het Europees Openbaar Ministerie. Verder staat er een groot aantal BNC-fiches geagendeerd over Commissievoorstellen die kort voor de zomer zijn verschenen.

Week 44

Briefing over EU-voorstellen Veiligheidsunie

Op woensdag 31 oktober vindt een technische briefing plaats over twee EU-voorstellen die Commissievoorzitter Juncker medio september lanceerde tijdens zijn “State-of-the-Union”. De voorstellen passen in het streven om te komen tot een EU-veiligheidsunie. Eén voorstel zet in op een snelle verwijdering van terroristische content van websites. Het streven is dergelijke content binnen een uur offline te krijgen. Hier werd al op vrijwillige basis aan gewerkt maar nu wordt het een verplichting voor alle webproviders. Het tweede voorstel betreft de oprichting van een cybersecurity-kenniscentrum en nationale coördinatiecentra. Achterliggend doel is de opbouw van een eigen kennispositie en concurrerende cybersecurity-industrie in de EU . De Europese Unie is nu nog vrijwel geheel afhankelijk van technologie van bedrijven van buiten de EU en dreigt daarmee de aansluiting bij de sterk groeiende markt voor cybersecurity te missen.

Op beide voorstellen rust een behandelvoorbehoud waarover op  donderdag 1 november  een algemeen overleg  plaatsvindt.

Behandelvoorbehoud migratievoorstellen

De Tweede Kamer heeft een voorbehoud gemaakt bij nieuwe stappen in de integratie van het Europees grens-en migratiemanagement. Op 12 september 2018 presenteerde de Europese Commissie wetgeving waarmee het Europees grens- en kustwachtagentschap Frontex meer bevoegdheden en capaciteit krijgt. Ook wordt de terugkeerrichtlijn herzien en krijgt het EU-asielagentschap meer taken. De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid wil over deze voorstellen spreken met staatssecretaris Harbers, voordat de onderhandelingen beginnen. Volgens de voorstellen van de Europese Commissie komt er een korps van 10.000 grenswachten, dat, naast nationale ambtenaren die worden uitgeleend, voor een deel zal bestaan uit Europese ambtenaren, die een geweldsbevoegdheid krijgen. De EU krijgt zou daarmee voor het eerst een eigen sterke arm krijgen.  

Ook kan op basis van deze wetgeving de Europese Commissie Europese eenzijdig grensbewakers inzetten in een lidstaat die aanhoudend tekortschiet in het grensbeheer.  Bij de herziening van de terugkeerrichtlijn is uitbreiding van de vreemdelingenbewaringsgronden aan de orde. Het asielagentschap, waarover al een voorstel lag, wordt verder uitgebreid. Europese ambtenaren kunnen straks alle fases van een asielprocedure uitvoeren, behalve het nemen van de beslissing zelf: dat blijft een verantwoordelijkheid van de lidstaten. Het kabinet heeft de Kamer inmiddels voorlopige standpunten  gestuurd over deze voorstellen. Op 31 oktober is er een algemeen overleg waarin deze voorstellen worden besproken en afspraken worden gemaakt over de verdere informatievoorziening aan de Kamer gedurende de Europese onderhandelingen.

Commissie J&V maakt kennis met Nederlandse rechter in EHRM

De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid zal op donderdag 1 november 2018 een kennismakingsgesprek voeren met mevrouw Jolien Schukking. Mevrouw Schukking is de Nederlandse rechter in het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM). Het EHRM is de hoogste uitlegger van het EVRM en een orgaan van de Raad van Europa. Deze bijeenkomst is besloten.

Gesprek met LIBE-leden Europees Parlement

Op woensdag 31 oktober vindt een gesprek plaats tussen leden van de commissie Justitie en Veiligheid en Nederlandse leden van de commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken (LIBE) van het Europees Parlement. Het betreft een informeel gesprek over lopende EU-dossiers, werkmethoden en Europese actualiteiten ook gezien de naderende Europese verkiezingen komend jaar mei.

Week 48

Inbreng politieke dialoog met de Europese Commissie

De commissie Justitie en Veiligheid heeft op 26 september 2018 besloten een politieke dialoog aan te gaan met de Europese Commissie over het EU-voorstel de bevoegdheid van het nog in oprichting zijnde Europees Openbaar Ministerie (EOM) uit te breiden met de bestrijding van grensoverschrijdend terrorisme. Het mandaat van het EOM is nu beperkt tot het bestrijden van fraude met EU-fondsen.

Het voeren van een politieke dialoog is een formeel instrument van de Tweede Kamer om een tweegesprek aan te gaan met de Europese Commissie. Het kan gebruikt worden om een standpunt te verkondigen maar ook bijvoorbeeld om meer informatie over een voorstel te vragen.

Week 49

Met verkiezingen in zicht, nog geen langdurige oplossing migratie

In december komen de lidstaten op ministers- en daarna op regeringsleidersniveau bijeen om het opnieuw te hebben over migratie. Een groot aantal voorstellen is in de afgelopen jaren gelanceerd, variërend van een Europese grenswacht, tot regels over opvang en procedures bij terugkeer. Over een groot aantal van deze voortellen hebben de lidstaten nog geen akkoord met elkaar gesloten. Ook de onderhandelingen met het Europees Parlement verlopen stroef. Op woensdag 5 december debatteert de commissie J&V met staatssecretaris Harbers over de stand van zaken rondom migratie en over de vraag wat wel wordt gedaan.

Het justitiedeel van de JBZ-Raad staat deze sessie in het teken van besluitvorming over meerdere grote dossiers. Allereerst wordt na twee-en-half jaar gestaag onderhandelen beoogd een akkoord te bereiken op de Verordening Brussel II-bis inzake de wederzijdse erkenning van familierechtelijke beslissingen. Bijzonder aan dit dossier is dat aan Raadszijde sprake is van besluitvorming bij unanimiteit en dat voor de Staten-Generaal instemmingsrecht geldt. Twee andere in het oog springende dossiers die voor een akkoord op de agenda van de Raad staan betreffen een verordening betreffende het grensoverschrijdend  bewaren en overdragen van elektronisch bewijsmateriaal (“e-evidence”) en een verordening ter voorkoming van verspreiding van terroristische online content. Beide dossiers zijn in hoog tempo behandeld aan de zijde van de Raad in de hoop nog tijdens de volgend jaar aflopende zittingsperiode van de Commissie Juncker tot een akkoord met het Europees Parlement en de Europese Commissie te komen.