Justitie & Veiligheid

Week 4

Justitiewoordvoerders spreken over Europees OM, migratie en familierecht

Op 25 januari ontmoeten de Europese justitieministers elkaar om informeel van gedachten te wisselen over de lopende Justitie- en Binnenlandse Zaken-dossiers. Gesproken zal worden over herverdeling van vluchtelingen, het Europees openbaar ministerie en samenwerking tussen lidstaten op het gebied van internationaal familierecht.

De Tweede Kamer bereidt deze top voor met een mondeling overleg in de commissie Justitie en Veiligheid. Ministers Grapperhaus en Dekker en staatssecretaris Harbers zullen dan vragen van de woordvoerders beantwoorden over de Nederlandse inzet tijdens deze informele Raad.

Week 8

Kamer verdiept zich in voorstellen voor koppeling van EU-databanken

Na de terreuraanslagen in Parijs, Nice en Brussel werden tekortkomingen in de informatie-uitwisseling tussen lidstaten vastgesteld. Dit zou onder meer worden veroorzaakt doordat Europese databanken technisch niet goed op elkaar aansluiten, niet snel en makkelijk gebruikt kunnen worden en omslachtige regels hebben over toegang door opsporingsdiensten.

De Europese Commissie heeft op verzoek van de lidstaten daarom in december 2017 een tweede pakket wetgeving voorgesteld over de interoperabiliteit van EU-databases. Als deze wetgeving wordt aangenomen, zullen vier nieuwe systemen worden ontwikkeld om negen databanken op elkaar aan te sluiten, inclusief de biometrische gegevens. Politie en justitie hebben daarnaast ook juridisch sneller toegang tot gegevens uit migranten-databanken. Ook kunnen identiteitscontroles op het grondgebied van lidstaten beter plaatsvinden.

De Tweede Kamer heeft in januari 2018 een behandelvoorbehoud geplaatst op deze voorstellen, zodat het kan spreken met het kabinet over de implicaties voor Nederland, nog voor de onderhandelingen van start gaan. Op 22 februari heeft de commissie Justitie en Veiligheid daarom een mondeling overleg met minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid. Tijdens dit overleg zal de Nederlandse inzet worden besproken en afspraken worden gemaakt over de verdere informatievoorziening aan de Kamer. 

Om zich goed op de hoogte te laten stellen over de technische aspecten krijgt de Kamer op 20 februari een technische briefing van departementsambtenaren over deze voorstellen.

Week 10

Justitie- en asielwoordvoerders debatteren over aankomend EU-topoverleg

De commissie Justitie en Veiligheid bespreekt met minister Ferdinand Grapperhaus en staatssecretaris Mark Harbers de JBZ-Raad die op 8 en 9 maart aanstaande in Brussel plaatsvindt. Op de agenda staat onder meer de voortgang met de implementatie van het Europees Openbaar Ministerie. Verder beoogt het Bulgaars Raadsvoorzitterschap een akkoord te bereiken op de Richtlijn bestrijding  fraude en vervalsing in verband met andere betaalmiddelen dan contanten.

Verder zal de Raad debatteren over de Brussel II bis-verordening die betrekking heeft op wederzijdse erkenning van familierechtelijke beslissingen. Ook zal er gesproken worden over een ophanden zijnde Commissievoorstel betreffende e-evidence, gericht op het vereenvoudigen van het verkrijgen van elektronisch bewijsmateriaal dat zich (op servers) bevindt in andere lidstaten en landen buiten de EU. Aan de migratiezijde is er aandacht voor grensbeheer, terugkeerbeleid, samenwerking met derde landen en de hervorming van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel. Op al deze dossiers worden tijdens de aankomende raad geen doorbraken verwacht. De lidstaten zullen ook nog met elkaar van gedachten wisselen over de recente voorstellen over interoperabiliteit van JBZ-informatiesystemen.

Week 21

Albanese ministers spreken over rechtsstaat en justitie

De commissie Justitie en Veiligheid ontvangt op dinsdag 22 mei twee Albanese ministers over een gesprek over justitiële hervormingen, de staat van de rechtsstaat en de bestrijding van georganiseerde misdaad en corruptie in Albanië. Minister van Binnenlandse Zaken Gjonaj en minister van Justitie Xhafaj zullen de commissie informeren over de vorderingen op dit terrein. 

Hun bezoek hangt samen met de aanbeveling van de Europese Commissie om EU-toetredingsonderhandelingen te openen. De (Europese) Raad zal hier eind juni een besluit over nemen. Nederland toont zich kritisch over de staat van dienst van Albanië op dit vlak. In het meireces bracht een delegatie van de commissie Europese Zaken een bezoek aan Albanië om zich te informeren over de stand van zaken. Op 21 juni is het algemeen overleg EU-uitbreiding gepland waarin de aanbeveling van de Europese Commissie met de minister van Buitenlandse Zaken zal worden besproken. 

Week 22

Overleg over agenda JBZ-Raad

Het algemeen overleg op 31 mei betreffende de justitieonderwerpen op de agenda van de JBZ Raad van 4-5 juni zal onder meer ingaan op het zeer recent verschenen wetgevend voorstel voor het vasthouden en verkrijgen van binnen of buiten de EU opgeslagen elektronische gegevens die kunnen dienen als bewijsmateriaal (“e-evidence”). Ook staan de laatste ontwikkelingen rond de oprichting van het Europees Openbaar Ministerie (“EOM”) op de agenda. Het EOM zal zich richten op de aanpak van fraude met EU-gelden. Een richtlijn die beoogt het voor bedrijven met financiële problemen eenvoudiger te maken hun schulden te herstructureren om daarmee een faillissement te voorkomen staat op de Raadsagenda voor een akkoord op enkele belangrijke deelonderwerpen.

Op het migratiedeel van de Raad zal worden gesproken over de moeizame onderhandelingen over het nieuwe asielstelsel. Zowel de discussies over solidariteit tussen de lidstaten en de verantwoordelijkheden van lidstaten van eerste asielaanvraag zitten vast in de lagere diplomatieke gremia. Verder zal er gesproken worden over het nieuwe Europees visumbeleid en tijdelijke controles binnen de Schengenzone.

Week 27

Overleg met staatssecretaris Harbers in teken van EU-top

Tijdens de laatste top van Europese regeringsleiders zijn nieuwe afspraken gemaakt over de aanpak van migratie. De migratiewoordvoerders spreken op woensdag 4 juli in voorbereiding op de informele JBZ-Raad van 12 en 13 juli over de uitwerking van deze afspraken. Er zullen in Europa nieuwe gesloten opvangcentra worden opgericht om vandaaruit snelle beoordelingen van asielaanvragen uit te voeren. Er wordt ook gekeken of zulke centra zijn op te richten in Noord-Afrika. De komende periode gaat de Europese Commissie concrete voorstellen ontwikkelen. De Kamer bekijkt wat daarbij de Nederlandse inzet moet zijn.

De algemene justitieonderwerpen zullen worden behandeld middels een schriftelijk overleg. Een belangrijk onderwerp op de agenda is het recente voorstel voor een Europees bevel tot bewaring en overlegging van elektronisch bewijs in strafzaken (“e-evidence”). Een vraag is of enkel opgeslagen data of ook het onderscheppen van «real time» of zelfs ook in de toekomst te verwachten dataverkeer onder de richtlijn moet vallen. Ook de richtlijn auteursrechten in de digitale eengemaakte markt wordt besproken met de minister. Het ziet ernaar uit dat Raad, Europees Parlement en Europese Commissie hierover snel de afrondende onderhandelingen (“trilogen”) zullen inzetten waarmee een akkoord tijdens deze zittingstermijn die medio volgend jaar eindigt wellicht nog mogelijk is.

Week 41

Algemeen overleg formele JBZ-Raad

De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid spreekt op 10 oktober 2018 met de bewindslieden van Justitie en Veiligheid over de formele JBZ-Raad op 11-12 oktober in Luxemburg. Eén deel van het algemeen overleg gaat over asiel en migratie, het andere deel gaat over algemene justitie-en veiligheid-onderwerpen. De vernieuwing van het Europees migratiebeleid blijft ingewikkeld. Zowel op het interne als externe dossier worden met moeite stappen gezet.

De Europese Raad besloot op 28 en 29 juni 2018 dat bootvluchtelingen ook naar Noord-Afrikaanse landen kunnen worden gebracht na hun redding. Afgelopen zomer is gezocht naar partnerlanden voor dit plan, maar vooralsnog is er geen progressie. Ook op het interne vlak, met name de discussie over evenredige spreiding van asielzoekers over de EU en andere vormen van solidariteit, is nog geen oplossing in zicht. Oost- Zuid en West-Europa hebben heel verschillende ideeën over hoe het Europees asielstelsel moet gaan functioneren. In september 2018 stelde de Europese Commissie wel voor om de Europese grens- en kustbewaking verder te integreren, onder meer met een Frontex-corps van 10.000 man personeel. Ook wordt de terugkeerrichtlijn herzien, met een uitbreiding van de detentiegronden en verkorting van de termijnen voor vrijwillig vertrek.

Het deel van het algemeen overleg  over de algemene justitie-en veiligheid-onderwerpen gaat onder meer over de richtlijn herstructurering en tweede kans waarop het Oostenrijks EU-voorzitterschap hoopt een akkoord aan Raadszijde vast te stellen, en over “e-evidence” dat geagendeerd staat voor een beleidsdebat. Ook zal er een update gegeven worden van de voorbereidingen van de feitelijke start van het Europees Openbaar Ministerie. Verder staat er een groot aantal BNC-fiches geagendeerd over Commissievoorstellen die kort voor de zomer zijn verschenen.