Hofuitspraak voor meer transparantie

In de zaak T-540/15 De Capitani t. Europees Parlement heeft het Europees Hof van Justitie op donderdag 22 maart 2018 een belangrijke stap gezet richting meer openbaarheid in de Europese besluitvorming. In elke zitting van de triloog wordt een zogenaamd vier-kolommendocument vastgesteld waar het voorstel van de Commissie, de amendementen van het EP, het standpunt van de Raad en de bereikte compromissen worden weergegeven. Het Hof van Justitie beklemtoont dat de beginselen van openbaarmaking en transparantie inherent zijn aan de wetgevingsprocedures van de Unie. Het besluit waarbij het Parlement de toegang tot deze documenten heeft afgewezen is dan ook nietig verklaard.

Op woensdag 21 maart 2018 hebben de leden van de AFCO-commissie (constitutionele zaken) in het Europees Parlement gedebatteerd over de transparantie van de EU-instellingen tijdens een openbare hoorzitting met EU-Ombudsman Emily O'Reilly. Tijdens deze hoorzitting kwam de transparantie van het wetgevingsproces in de Raad van Ministers vaak aan de orde.

Volgens O’Reilly is het is belangrijk voor burgers om gemakkelijk en snel toegang te hebben tot de Raad. Burgers moeten weten welke documenten er zijn en hoe je ze kunt vinden. Om de transparantie van Raad te ontwikkelen, is volgens O’Reilly de hulp van nationale parlementen vereist. Met het oog hierop moedigt de EU-Ombudsman de actieve houding van het Nederlandse parlement aan. Alleen als er wordt samengewerkt kunnen er veranderingen in de mate van transparantie worden doorgezet. Inzake de Hofzaak De Capitani had O’Reilly de aanbeveling gedaan om het vier-kolommendocument na de triloog openbaar te maken. Wanneer er op Raadsniveau meer rekenschap dient te worden afgelegd, zal dit de transparantie bevorderen.

Tot slot, een jaar geleden heeft O’Reilly vragen gesteld aan de Raad en drie Raadszittingen bestudeerd. Vorige maand heeft zij een negatief oordeel gegeven over de werkwijze van de Raad omdat te veel documenten worden aangemerkt als ‘beperkte verspreiding’ (limité). Het antwoord van de Raad op haar verslag wordt op 9 mei 2018 verwacht.

21/03: Plenair debat Europees Parlement over de transparantie van EU-instellingen
22/03: Uitspraak inzake transparantie door het Europees Hof van Justitie